Çölyak ve Gluten İntoleransı

Sindirim sisteminde mide, pankreas ve bağırsak sindirimine karşı oldukça dirençli olan ve insan bağırsağından bozulmadan ilerleyen gluten bazı bireylerde intolerans veya duyarlı bireylerde çölyak oluşumuna sebep olur. Çölyak hastalığının bazı belirtileri şu şekildedir;

-Kilo kaybı

-Diyare

-Kronik yorgunluk

-Nörolojik bozukluklar

-Anemi

-Mide bulantısı

-Deri döküntüleri

-Depresyon

Hangi Gıdalarda Bulunur?

1.Tahıl Ürünlerinde

Buğday, yulaf, arpa ve çavdardan yapılmış her türlü yiyecek ve içeceklerde bulunur. 

2.Et Ürünlerinde

Ekmek eklenmiş köftede, Bulgurlu yemeklerde, Una bulanmış et kızartmalarında bulunur.

3.Süt Ürünlerinde

Tahıl ve türevlerini içeren yoğurtlar, Buğday unuyla yapılmış sütlü tatlılarda bulunur. 

4.İçeceklerde

Bozada ve arpa maltından yapılan biralarda bulunur

Diyet Tedavileri

1.Glutensiz Diyet 

Buğdayın duyarlı bireylerde çölyak hastalığını tetikleyen önemli bir çevresel faktör olduğunun keşfedilmesinden bu yana, hastalık ile buğday, gluten proteinlerinin alımı arasındaki ilişki “Glutensiz Diyet” terimini doğurdu. Glutensiz diyet, çölyak hastalarında veya gluten intoleransına sahip bireylerde, gluten içeren tüm gıdaların ve ilaçların hariç tutulması anlamına gelir.

2.Probiyotik Destekli Glutensiz Diyet

Çölyak hastalarında probiyotikler ve bağırsak semptomlarının iyileştirilmesine yönelik yapılan çalışmalarda iyi bakterilerin, buğday ununun toksisitesini azaltmayı başardıkları görülmüştür. Probiyotiklerin çölyak hastalığında semptomların üzerindeki etkisinin doğrulanması amacıyla yapılan bir çalışmada olumlu anlamda değişiklikler tespit edilmiştir.

Bulgular, glutensiz diyet ve probiyotiklerle tedavi edilen hastalarda semptomlarda ve yaşam kalitesinde iyileşmeyi açıklamaktadır. Ancak çalışmaların yetersizliğinden dolayı uluslararası kılavuzlarda hala tavsiye edilmemektedir.

Glutensiz Tarifler 

1.Patates Unlu Köfte 

Malzemeler

-Kıyma- 500 g

-Patates Nişastası- ½ su bardağı 

-Yumurta- 1 adet

-Soğan- 1 orta boy

-Maydonoz- ½ demet

-Baharatlar- 1’er tatlı kaşığı 

2.Pirinç Unlu Kek

Malzemeler

-Yumurta- 2 adet

-Şeker- ½ su bardağı

-Ayçiçek yağı- ¾ su bardağı 

-Süt- 1 su bardağı 

-Pirinç unu- 2,5 su bardağı 

-Kabartma tozu- 1 paket

-Kakao- 1 yemek kaşığı

3.Mısır Unlu Pankek 

Malzemeler

-Süt- 1 su bardağı

-Mısır unu- 1su bardağı

-Yumurta- 1 adet

-Tuz- 1 çay kaşığı

-Kabartma tozu- 1 çay kaşığı (silme)

4.Patatesli Mercimek Köfte

Malzemeler

-Kırmızı Mercimek- 1 su bardağı

-Patates- 1su bardağı

-Kuru soğan- 1 büyük boy

-Zeytinyağı- 1 çay bardağı

-Biber salçası- 1 yemek kaşığı

-Maydanoz- 1 demet

-Taze soğan- 10 adet

-Su- 2 su bardağı

-Baharatlar 

Referanslar

Biesiekierski J, What is gluten, 2017

Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği, Glutensiz Gıdalar Tebliği, 2003

Saturni L, The Gluten-Free Diet: Safety and Nutritional Quality, Nutrients2010,2(1), 16-34

Marasco G, Probiotics, Prebiotics and Other Dietary Supplements for Gut Microbiota Modulation in Celiac Disease Patients, Nutrients ,2020

Samsel A, Glyphosate, pathways to modern diseases II: Celiac sprue and gluten intolerance, Interdiscip Toxicol, 2013

Uhde M, Intestinal cell damage and systemic immune activation in individuals reporting sensitivity to wheat in the absence of coeliac disease, Gut, 2016,

Başkent Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü, Çölyak Hastalığında Beslenme, 2017